Rodzeństwo Stefanowiczów,
Gdynia ok 1932 roku
źródło archiwum rodzinne
prof. Janiny Stefanowicz-Schmidt




Miasto Gdynia


W związku z pogłębiającym się w latach 30. w Polsce kryzysem ekonomicznym następuje gwałtowny wzrost migracji zarobkowej. Gdynia jako największy plac budowy drugiej RP przyciąga ogromne rzesze osób poszukujących zatrudnienia. Na przełomie 1931 i 1935 roku liczba ludności Gdyni wzrasta z 35 do 75 tys. Gwałtowny przyrost mieszkańców wpływa na zaostrzenie problemu kwaterunkowego, szczególnie wśród najbiedniejszej części imigracji. Prawdziwą plagą miasta staje się tzw. dzikie budownictwo, czyli skupiska nielegalnie stawianych bud mieszkalnych, o fatalnym zapleczu sanitarnym i chaotycznej strukturze wewnętrznej, w których mieszka ok 30 % ówczesnej populacji Gdyni.



Oddział Zabudowy
Kryzys mieszkaniowy w Gdyni lat 30 wymaga natychmiastowej interwencji ze strony władz miasta. W pierwszej kolejności musiał powstać aktualny plan rozbudowy. W 1933 roku w strukturze Wydziału Technicznego Komisariatu Rządu Miasta Gdyni8 zostają powołane Pracownia Projektów oraz Oddział Zabudowy. Ich głównym zadaniem jest opracowanie planu rozwoju zespołu miejsko-portowego, wraz ze studium zagospodarowania regionów nadmorskich. Na czele Pracowni Projektów staje Stanisław Filipkowski9, a Jan Stefanowicz obejmuje stanowisko kierownika Oddziału Zabudowy Gdyni. Pod ich nadzorem przez dwa lata prowadzone są prace studialne nad programem rozbudowy i parcelacji miasta. W kwietniu 1935 roku program zostaje przyjęty jako główna wytyczna do opracowania docelowego planu rozwoju aglomeracji.



Zmiana przepisów
W 1933 roku Koło Architektów Polskich Pobrzeża Morskiego w Gdyni, chcąc wyeliminować przypadek w urbanistycznym rozwoju nowo powstającego miasta, powołuje ustawę o kierowaniu robotami budowlanymi i sporządzaniu projektów tych robót na terenie Gdyni, na mocy której zatrudnienie na stanowiskach projektantów i nadzorców budów na terenie miasta mogą otrzymać jedynie osoby o wyższym architektonicznym lub budowlano-inżynieryjnym wykształceniu. W Oddziale Zabudowy Miasta Gdyni sporządza się coroczne spisy inżynierów i architektów uprawnionych do prac projektowo-budowlanych. Jan wchodzi w skład zespołów powołanych na lata 1933 i 1934.


8 W 1930 roku, wskutek nadużyć, Prezydent RP ogłasza rozporządzenie o ustroju miasta Gdyni, na mocy którego utworzono Komisariat Rządu. Na czele Komisariatu staje Komisarz Rządu, skupiający w swoich rękach władzę prezydenta miasta, przewodniczącego Rady Miejskiej oraz starosty grodzkiego. Zarząd komisaryczny wprowadzony na 5 lat jako ustrój tymczasowy, przetrwał w Gdyni aż do 1939 r.


9 Stanisław Filipkowski architekt i urbanista, profesor Politechniki Lwowskiej i Warszawskiej.  W okresie międzywojennym, związany z rozbudową Gdyni (Dzielnica Reprezentacyjna Miasta Gdyni), projektant zespołów mieszkaniowych Warszawy, Bydgoszczy i Wilna.