Inka w ogrodzie i w domu przy
Westerplatte, Sopot, 1947),
fot. Jan Stefanowicz
źródło: archiwum rodzinne p. prof.
Janiny Stefanowicz-Schmidt





Gdynia 1945



Po opuszczeniu Zakopanego Stefanowiczowie osiedlają się na krótko w otrzymanej od władz miasta poniemieckiej willi przy ulicy Kościuszki w Sopocie. W 1945 roku Jan zatrudnia się w Zarządzie Miejskim Gdyni na stanowisku naczelnika Wydziału Technicznego, gdzie pracuje do 1947 roku, pełniąc jednocześnie funkcję architekta miejskiego. W 1946 roku przekazuje willę bratu swojej zmarłej żony – Włodzimierzowi Padlewskiemu i przenosi się z dziećmi do mieszkania w wyremontowanym domu przy ulicy Zakopiańskiej w Gdyni. Tego samego, który architekt wybudował przed wojną, obok rodzinnej willi. Niestety ta ostatnia nie przetrwała wojny. Pani Janina wspomina: „Kiedy ojciec budował dom, mieszkańcy Gdyni śmiali się, że pierwszy wiatr, pierwszy sztorm zdmuchnie willę ze skarpy, a zniszczył ją, doszczętnie, dopiero radziecki lub niemiecki pocisk podczas drugiej wojny".







Włodzimierz Padlewski
(brat Marii) i Jan Stefanowcz.
Na kolanach architekta ulubieniec
Stefanowicza, doberman o imieniu Lars.
ok 1933 roku

źródło: archiwum rodzinne



              

W latach 1947–1948 Jan Stefanowicz piastuje stanowisko dyrektora technicznego Towarzystwa Budowy Osiedli12 miasta Gdyni. Korzystając ze swoich przedwojennych doświadczeń, projektuje nowe osiedla mieszkaniowe. W tych samych latach, na polecenie Ministerstwa Odbudowy, wykonuje monografię architektoniczną zawierającą pełną dokumentację budynków wzniesionych przez TBO. Powstaje praca: System budowy 44-LL i 47-BSK. W 1947 roku architekt publikuje prace: Konstrukcje i funkcje ściany w budownictwie mieszkaniowymoraz System Budowy DS, doświadczalne budownictwo w Gdyni w 1946 roku.


12 Towarzystwo Budowy Osiedli – powołane  w 1932 roku i funkcjonuje do 1948. Sporządza plany budownictwa indywidualnego, służy poradnictwem technicznym oraz finansowym, poprzez pomoc w uzyskiwaniu kredytów gotówkowych lub w materiałach budowlanych, prowadził też sprzedaż parceli budowlanych za gotówkę i na raty






 

Jan Stefanowicz,
willa na ul. Rzymskiej 23,
Saska Kępa, Warszawa lata 70.

źródło: archiwum rodzinne
prof. Janiny Stefanowicz-Schmidt,
córki architekta




Maria



W 1945 lub 1946 roku Jan spotyka Marię Garlińską, żonę dawnego kolegi, zamordowanego w Katyniu. Samą Marię wojna doświadcza ze szczególnym okrucieństwem, przeszło trzyletnią traumą obozów Treblinki, Ravensbrück i Oranienbrug. Podczas pobytu w obozach znajduje się ona wśród grupy więźniów, na których przeprowadzane są eksperymenty medyczne. Do końca życia boryka się z koszmarem wojny i skutkami doświadczeń niemieckich „lekarzy”. Jan i Maria biorą ślub w Gdyni w 1947 roku. W 1949 roku, po sprzedaży domu na gdyńskiej skarpie, Jan z dziećmi i drugą żoną wraca do Sopotu. Wprowadza się do nowo wybudowanej przez architekta niewielkiej willi, mieszczącej się na ulicy Obrońców Westerplatte 38.



Warszawa




W 1952 roku, w wieku 60 lat sprzedaje sopocką willę i najpierw buduje dom w Mostówce pod Warszawą, a następnie willę wielorodzinną w Warszawie na Saskiej Kępie, przy ulicy Rzymskiej 23. Do 1952 współpracuje z teatrem Wybrzeże jako doradca techniczny i inspektor nadzoru. W latach 1952–1956 projektuje dla warszawskich biur projektowych. Od 1956 do 1959 roku pracuje na stanowisku adiunkta w Instytucie Organizacji i Mechanizacji Budownictwa. Wolne chwile poświęca swojej drugiej pasji – malarstwu.


Umiera 20 listopada 1978 roku, jest pochowany na warszawskim Cmentarzu Północnym.








portret Jana Stefanowicza, miniatura wykonana przez prof. Janinę Stefanowicz - Schmidt. 2016 rok
Otrzymałam ją w prezencie z okazji 1 edycji Szare Domy Festiwal Otwarty. SDFO 2016 nosiło tytuł
Jan Stefanowicz architekt niezapamiętany i było poświęcone architektowi osiedla. 




Chciałabym szczególnie podziękować pani profesor Janinie Stefanowicz-Schmidt, córce architekta, pani Magdalenie Schmidt-Górze, jego wnuczce, oraz Maciejowi Stefanowiczowi – wnukowi, za udostępnienie mi rodzinnych archiwów i cierpliwą pomoc w odtworzeniu faktów, a także Magdzie Żmijewskiej za pomoc na pierwszym etapie tworzenia archiwum.


Marta Surowiec